Tokio en zijn meer dan 13 miljoen inwoners vormen het dichtstbevolkte stedelijke gebied ter wereld. Hoewel Japan sterk afhankelijk is van import, heeft het land nog lang niet de voedselbestendigheid om een mogelijke toekomstige oliecrisis of de geopolitieke crises die met de dag dichterbij lijken te komen, het hoofd te bieden. Hoewel zeldzaam, zijn sommigen zich ter plaatse al volledig bewust van de situatie en proberen ze alternatieven waar nog schaarse ruimte beschikbaar is. Dit is met name het geval bij de “Stadsboerderij” in hartje Tokio. Laten we eens kijken hoe deze stadsboerderij erin slaagt Japanse traditie, technologische innovatie en “design”-architectuur te combineren om het landschap te hervormen…
Het dak van een wolkenkrabber. De top van een enorm winkelcentrum in een futuristische wijk van Tokio. Zou iemand zich daar een ecologische boerderij kunnen voorstellen? En toch is dat het geval bij City Farm op het eiland Odaiba in Tokio. Meloenen, kool, komkommers, tomaten, bonen en zo’n 300 kg rijst die jaarlijks wordt geproduceerd, staan allemaal op het menu, en bovenal is alles biologisch! Er is ook een kleine vijver en er komen talloze soorten insecten (libellen, vlinders, bijen, enz.) samen, het bewijs dat dit soort onverwachte biotoop werkt.
Bovendien biedt Tokio een van de schoonste luchten ter wereld voor een grote stad van deze omvang, met een “groene” AQI (Air Quality Index) van minder dan 50 het hele jaar door! Dieselauto’s zijn hier vrijwel onbestaande en de meerderheid van de bevolking reist met de fiets of het openbaar vervoer. Deze unieke situatie voor een grote stad biedt ook een sfeer die bevorderlijk is voor biologische landbouw zonder groot besmettingsrisico.
De Stadsboerderij bestaat nu vijf jaar. Slechts twee mensen werken er fulltime en zo’n acht andere Japanners komen af en toe helpen. Deze stadsboerderij kent een groeiend succes. Voor 8.000 yen (ongeveer 65 euro) per maand kunnen inwoners van Tokio die geen moestuin of moestuin hebben, een stuk grond van drie vierkante meter huren en beheren. Hoewel deze prijs sommige mensen misschien afschrikt, is dit in Japan, waar de prijzen voor groente en fruit onvoorstelbaar hoog zijn, een kans die velen kan inspireren. Het is belangrijk om te weten dat tuinen in Tokio praktisch niet bestaan vanwege ruimtegebrek. Veel inwoners zoeken naar lokale alternatieven om hun handen vuil te maken. Aan platte daken in de metropool is echter geen gebrek…
Zoals de beheerders ons vertellen, heeft dit type stadslandbouw vele voordelen:
– Ten eerste is het een goede gelegenheid om sociale contacten te leggen en een gemeenschap te creëren binnen een grote stad.
– Het is een geweldige kans voor gestreste stadsbewoners om hun handen vuil te maken. En in dit opzicht willen veel Japanse stadsbewoners weer in contact komen met de natuur om te ontsnappen aan het drukke leven van een salarisman.
– De Stadsboerderij is ook een cultureel centrum. Er worden workshops voor kinderen en Japanse kooklessen voor alle doelgroepen georganiseerd. Het educatieve aspect wordt net zo belangrijk gevonden als de groenten!
– Maar bovenal helpt dit type groendak het oververhittingseffect van steden te voorkomen. In tegenstelling tot beton helpen groendaken de temperatuur in Tokio te verlagen. In de zomer wordt het midden in Tokio al snel benauwd om naar buiten te gaan vanwege de dichtbevolkte verstedelijking. Dus draaien airconditioners op volle toeren, net als kerncentrales… Stadstuinen brengen een frisse wind in de stad en helpen de energierekening te verlagen.
– Ten slotte vermijdt stadslandbouw het gebruik van pesticiden, beperkt het vervuiling en creëert het groene ruimtes die de stedelijke biodiversiteit kunnen stimuleren.
Hoe dan ook, er is nauwelijks een enkel nadeel aan dit initiatief te vinden, behalve dat het nog veel te weinig wordt toegepast om een systematische rol te spelen in de voedselproductie. Bovendien blijft de huurprijs aan de hoge kant, wat velen zou kunnen afschrikken. Japan is immers sterk afhankelijk van import voor zijn voedsel. Dit geldt vooral omdat het Westen zijn vleesdieet en fastfood importeerde. Import is goed voor 90% van de Japanse behoefte aan tarwe en sojabonen, 50% van hun vleesbehoefte en 100% van de geconsumeerde maïs!
Het Land van de Rijzende Zon is zelfvoorzienend in rijst, maar met voorraden die niet langer dan drie maanden meegaan… Het spreekt voor zich dat het eiland grote moeite zou hebben om een wereldwijde economische en energieschok op te vangen die de import zou beïnvloeden.
Een laatste verrassend detail van deze stadsboerderij betreft het ultralichte gewicht van de gebruikte grond. City Farm werkt samen met een Japans bedrijf dat het gewicht van de grond die gebruikt wordt voor dit soort landbouw op wolkenkrabbers aanzienlijk vermindert. Zo ontstaan er geen problemen met het dragen van gebouwen, die, laten we dat niet vergeten, dankzij hun lichtgewicht constructie aardbevingsbestendig zijn.
Naast deze populaire vorm van landbouw komen er ook steeds meer verticale industriële boerderijen. Deze zijn energie-intensiever, maar ook veel productiever, en zouden de lokale voedselvoorziening kunnen garanderen in geval van een natuurramp zoals de bijna dreigende uitbarsting van de Fuji. Dit komt doordat het onvermijdelijke en cyclische ontwaken van de slapende reus de lucht zal verduisteren en de oogsten zal vernietigen. Gelukkig lijkt hij nog niet genoeg uitgerust te zijn. De laatste keer dat het monster ontwaakte, was in 1707. Het verwoestte Tokio en liet een landschap van verlatenheid achter in een omtrek van 100 km…
